Tìm hiểu về Mặt trăng: Sự thật đằng sau Vùng tối Mặt trăng và bề mặt lởm chởm đá của nó

Mặt trăng là gì?

Mặt trăng của Trái đất là nơi duy nhất ngoài vũ trụ mà con người đặt chân tới. Đây là vật thể sáng nhất và lớn nhất trên bầu trời đêm của chúng ta, Mặt trăng làm cho Trái đất trở thành một hành tinh dễ sống hơn bằng cách điều tiết chuyển động trục quay, ổn định khí hậu tương đối, tạo ra thủy triều, và điều hoà cuộc sống con người hàng ngàn năm qua. Về nguồn gốc, Mặt trăng có khả năng hình thành sau khi một thiên thạch có kích thước bằng với sao Hỏa va chạm với Trái đất vài tỷ năm trước.

Mặt trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái đất. Người ta không đặt tên cho Mặt trăng vì người xưa tưởng Mặt trăng là duy nhất trong suốt hàng ngàn năm. Mãi cho tới khi Galileo Galilei phát hiện ra bốn Mặt trăng quay quanh Sao Mộc vào năm 1610, chúng ta mới biết rằng các hành tinh khác cũng có vệ tinh tự nhiên.

Sơ yếu lý lịch của Mặt Trăng

Đường kính 3,475 km
Khối lượng 7.35 × 10^22 kg (0.01 khối lượng Trái đất)
Quỹ đạo Trái đất
Bán trục lớn:384,400 km
Chu kỳ quay:27.3 ngày
Nhiệt độ bề mặt-233 đến 123 °C

Kích thước và khoảng cách Mặt trăng tới Trái đất

Với bán kính 1,079.6 dặm (1,737.5 km), Mặt trăng lớn chưa đầy ⅓ Trái đất. Nếu Trái đất có kích thước bằng niken, Mặt trăng sẽ to bằng hạt cà phê. Mặt trăng ở xa Trái đất hơn hầu hết mọi người nghĩ, trung bình 238.855 dặm (384.400 km). Điều đó có nghĩa là 30 hành tinh có kích thước Trái đất có thể nằm gọn giữa Trái đất và Mặt trăng. Mặt trăng đang dần rời xa Trái đất, trôi dạt ra xa hơn một inch mỗi năm.

Quỹ đạo của Mặt trăng

Mặt trăng đang quay với cùng tốc độ mà nó xoay quanh Trái đất (được gọi là xoay đồng bộ), do đó, chúng ta luôn thấy một bán cầu của Mặt trăng mọi lúc trên Trái đất. Mặt còn lại chúng ta chưa bao giờ thấy, được đồn đoán là “Mặt tối của Mặt trăng”. Nhưng đó là sai lầm.

Khi Mặt trăng quay quanh Trái đất, các phần khác nhau nằm trong vùng ánh sáng Mặt trời hoặc bóng tối vào những thời điểm khác nhau. Sự chiếu sáng thay đổi là lý do tại sao, từ góc nhìn của chúng ta, Mặt trăng có nhiều mặt tròn mặt méo khác nhau. Khi “trăng tròn”, bán cầu của Mặt trăng mà chúng ta có thể nhìn thấy từ Trái đất được chiếu sáng hoàn toàn bởi Mặt trời. Khi trăng khuyết, phần bán cầu đó chỉ được nhìn thấy một phần.

Mặt trăng có quỹ đạo hoàn chỉnh xung quanh Trái đất trong 27 ngày và quay với cùng tốc độ đó. Bởi vì Trái đất cũng đang chuyển động quay trên trục của nó khi nó quay quanh mặt trời; chúng ta thấy Mặt trăng xuất hiện trên quỹ đạo cứ một lần sau 29 ngày.

Sự hình thành, nguồn gốc của Mặt trăng

Giả thuyết hàng đầu về nguồn gốc của Mặt trăng là một vật thể có kích cỡ sao Hỏa va chạm với Trái đất khoảng 4,5 tỷ năm trước. Các mảnh vỡ do cả Trái đất và từ thiên thạch đã gộp lại với nhau và hình thành nên Mặt trăng. Mặt trăng mới hình thành ở trạng thái nóng chảy, sôi sục magma. Nhưng trong khoảng 100 triệu năm, hầu hết các đại dương magma đã nguội đi, những tảng đá ít đặc hơn nổi lên trên và cuối cùng tạo thành lớp vỏ Mặt trăng.

Cấu tạo Mặt trăng

Mặt trăng có lõi, lớp phủ và lớp vỏ. Lõi Mặt trăng có kích thước nhỏ hơn so với lõi của các thiên thể khác, giàu chất sắt, với bán kính khoảng 149 dặm (240km). Nó được bao quanh bởi một lớp sắt nóng chảy dày 56 dặm (90km). Một lớp rắn hơn với độ dày 93 dặm (150km) bao quanh lõi sắt.

Lớp phủ kéo dài từ đỉnh của lớp lõi rắn đến đáy của lớp vỏ Mặt trăng. Nó rất có thể được làm từ các khoáng chất như olivine và pyroxene, được tạo thành từ các nguyên tử magiê, sắt, silicon và oxy. Lớp vỏ có độ dày khoảng 43 dặm (70km) về bán cầu và dày hơn khoảng 93 dặm (150km) về phía ngược lại. Nó được làm từ oxy, silicon, magiê, sắt, canxi và nhôm, với một lượng nhỏ titan, uranium, thori, kali và hydro. Từ lâu, Mặt trăng có những ngọn núi lửa đang hoạt động, nhưng ngày nay tất cả chúng đều im lìm và không phun trào trong hàng triệu năm.

Bề mặt

Tìm hiểu về Mặt trăng: Sự thật đằng sau Vùng tối Mặt trăng và bề mặt lởm chởm đá của nó

Mặt trăng có bầu khí quyển quá mỏng nên không thể ngăn chặn các đợt mưa tiểu hành tinh, thiên thạch và sao chổi đập vào bề mặt của nó. Hậu quả là vô số miệng hố lởm chởm xuất hiện đầy trên Mặt trăng. Miệng hố nổi tiếng Tycho Crater rộng hơn 52 dặm (85km).

Trải qua hàng tỷ năm, những tác động này đã tạo ra bề mặt của Mặt trăng đa dạng những mảnh vỡ thiên thạch, từ những tảng đá khổng lồ đến lớp cát mịn. Gần như toàn bộ Mặt trăng được bao phủ bởi vụn màu xám than, bụi phấn và mảnh vụn đá gọi là regolith Mặt trăng. Bên dưới là một khu vực đá gốc bị gãy được gọi là megaregolith.

Các khu vực ánh sáng của Mặt trăng được gọi là vùng cao. Các đặc điểm tối, được gọi là maria (tiếng Latin là biển), là các lưu vực va chạm chứa đầy dung nham trong khoảng từ 4.2 đến 1.2 tỷ năm trước. Những vùng sáng và tối này chứa nhiều các loại đá có thành phần và độ tuổi khác nhau, là bằng chứng cho việc lớp vỏ ban đầu có thể kết tinh từ đại dương magma Mặt trăng.

Các miệng hố, được bảo tồn trong hàng tỷ năm, giúp các nhà khoa học hiểu được lịch sử tác động của thiên thạch lên Mặt trăng, cũng như các thiên thể khác trong Hệ Mặt trời. Nếu bạn nhìn vào một số chỗ trên Mặt trăng, bạn sẽ tìm thấy những mảnh thiết bị, cờ Mỹ và thậm chí cả một chiếc máy ảnh bị các phi hành gia bỏ lại.

Lực hấp dẫn trên bề mặt của Mặt trăng chỉ bằng ⅙ Trái đất, đó là lý do tại sao trong các cảnh quay trên Mặt trăng, các phi hành gia dường như gần như nhảy tưng tưng trên bề mặt. Nhiệt độ đạt khoảng 260 độ F (127 độ C) khi ở dưới ánh Mặt trời, nhưng trong bóng tối, nhiệt độ giảm xuống khoảng -280 độ F (-173 độ C).

Liệu Mặt trăng có hỗ trợ cho cuộc sống?

Nhiều nhiệm vụ khám phá Mặt trăng đã không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy nó có sinh vật sống. Tuy nhiên, Mặt trăng có thể là nơi ở trong tương lai của con người, nếu như chúng ta có thể xây dựng các khu nhà kính để ở. Vì lớp khí quyển của Mặt trăng không có oxy.

Từ quyển của Mặt trăng

Nhờ cơ chế tự quay quanh trục của mình mà Mặt trăng cũng có từ trường. Nhưng Mặt trăng có từ trường rất yếu, yếu hơn hàng ngàn lần so với từ trường của Trái đất.
null

Thông tin thú vị về Mặt Trăng

Mặt tối Của Mặt Trăng vẫn còn là một ẩn số

Tìm hiểu về Mặt trăng: Sự thật đằng sau Vùng tối Mặt trăng và bề mặt lởm chởm đá của nó

Thực tế, cả hai là của Mặt Trăng đều nhận được một lượng chiếu sáng nhất định từ Mặt Trời.  Nhưng ở trên Trái Đất, bạn chỉ có thể quan sát thấy một mặt. Lý do là vì Mặt Trăng và Trái Đất quay song song với nhau. Do vậy dù bất cứ lúc nào đi chăng nữa thì chúng ta cũng chỉ có thể quan sát được một mặt của Mặt Trăng. Mặt còn lại của Mặt Trăng mới chỉ được quan sát thấy bởi các tàu thám hiểm.

Hiện tượng thủy triều trên Trái Đất được gây ra bởi Mặt Trăng

Do ảnh hưởng của sức hút từ mặt trăng nên một mặt của Trái Đất nhận được nhiều lực hút từ Mặt Trăng hơn mặt còn lại và do vậy xuất hiện hai hai loại “mức sóng” nhô lên và hạ xuống ở hai mặt khác nhau của Trái Đất. Kết hợp cùng với sự tự quay quanh trục nên dẫn đến hiện tượng thủy triều trên Trái Đất.

Mặt Trăng đang di chuyển xa dần Trái Đất

Cứ mỗi năm, Mặt Trăng di chuyển ra xa chúng ta 3,8 cm và điều này còn tiếp diễn trong khoảng 50 tỷ năm nữa. Và vào thời điểm này, quỹ đạo để Mặt Trăng hoàn thành một vòng quay quanh Trái Đất là 47 ngày thay vì 23,7 ngày như hiện nay.

Trọng lượng của một người trên Mặt trăng ít hơn trên Trái Đất

Lực hút của Mặt Trăng yếu hơn Trái Đất rất nhiều do khối lượng của Mặt Trăng nhỏ, chỉ rơi vào khoảng 1/6 Trái Đất (16,5%). Đây là lý do tại sao mà các nhà du hành trên Mặt Trăng có thể nhảy rất cao trong không trung.

Mới chỉ có 12 người đặt chân lên Mặt Trăng, đều là phi hành gia nam (Hoa Kỳ)

Người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng là Neil Armstrong vào năm 1969 trên con tàu Apollo 11. Sau đó người cuối cùng đặt chân lên Mặt Trăng là Gene Cernan vào năm 1972 trên con tàu Apollo 17. Và kể từ khi đó mọi công tác thám hiểm Mặt Trăng đều được thực hiện bởi các phi thuyền không người lái.

Trên Mặt Trăng không có không khí

Điều này có nghĩa là Mặt Trăng không được bảo vệ bởi các tia bức xạ từ ngoài vũ trụ, gió Mặt Trời và có sự chênh lệch nhiệt độ cực kỳ lớn. Việc không có không khí trên bề mặt khiến cho âm thanh không thể truyền đi trên bề mặt của Mặt Trăng và bầu trời luôn là màu đen.

Trên mặt trăng có rung chấn

Nguyên nhân của việc này gây ra bởi sự xuất hiện của lực hút từ Trái Đất, các nhà du hành Mặt Trăng đã sử dụng máy đo rung chấn của mình để ghi lại các số liệu và phát hiện ra rằng các trận động đất trên Mặt Trăng xảy ra ở trong lòng đất cách bề mặt vài km gây ra các vết rạn nứt vỡ ở trong lòng. Các nhà khoa học cũng tin rằng lõi của Mặt Trăng cũng có dạng chất lỏng kim loại như Trái Đất.

Con tàu vũ trụ đầu tiên hạ cánh trên Mặt Trăng là Luna 1 vào năm 1959

Được thiết kế là tàu vũ trụ hạ cánh xuống Mặt Trăng, Luna 1 đã được phóng lên như một phần của chương trình Luna của Liên Xô năm 1959, tuy nhiên do quá trình đốt tên lửa đẩy trên không đã bị thực hiện sai thời điểm trong thời gian phóng, nó đã bỏ lỡ và chỉ đi sát qua Mặt Trăng, và trong quá trình này trở thành phi thuyền đầu tiên rời khỏi quỹ đạo quanh Trái Đất.

Mặt trăng là vệ tinh tự nhiên lớn thứ 5 trong hệ Mặt Trời

Với đường kính là 3475 km thì Mặt Trăng là một vệ tinh tự nhiên khá nhỏ so với những vệ tinh chính khác của sao Thổ và sao Mộc. Thể tích của Trái Đất gấp Mặt Trăng khoảng 80 lần nhưng cả hai đều có một quá trình hình thành tương đương nhau.

Một giả thuyết  khá được ủng hộ đó là Mặt Trăng từng là một phần của Trái Đất. Do trong quá trình mới hình thành, Trái Đất đã va chạm với một mảnh thiên thạch khác và một mảng vật chất của Trái Đất văng ra quay quanh quỹ đạo và cũng có sự tự quay quanh trục. Qua thời gian, mảng vật chất đó được bào mòn thành hình cầu.

Trong thời gian tới con người sẽ tiếp tục lên thám hiểm Mặt Trăng

Nasa đang có kế hoạch đưa các phi hành gia lên Mặt Trăng cùng với việc xây dựng một trạm vũ trụ trên đó. Loài người một lần nữa lại được đặt chân lên Mặt Trăng vào năm 2019 nếu mọi chuyện vẫn diễn ra theo đúng kế hoạch.

Hoa Kỳ được cho là đã thực hiện các vụ thử bom hạt nhân trên Mặt Trăng vào năm 1950

Kế hoạch bí mật này đã được thực hiện trong bối cảnh chiến tranh lạnh leo thang. Thông qua “Dự Án A119” và “Nghiên cứu về các chuyến bay trên Mặt Trăng” để thể hiện sức mạnh quân sự của mình và phần nào lấy lại vị thế khi Mỹ đang thất thế trong cuộc đua chinh phục không gian.

Các tuần trăng đối với Bán cầu Bắc

1-Trăng mới (Sóc)

2-Trăng lưỡi liềm đầu tháng (Trăng non)

3-Bán nguyệt đầu tháng (Trăng thượng huyền)

4-Trăng khuyết đầu tháng (Trăng trương huyền tròn dần)

5-Trăng tròn (Vọng, hay Trăng rằm)

6-Trăng khuyết cuối tháng (Trăng trương huyền khuyết dần)

7-Bán nguyệt cuối tháng (Trăng hạ huyền)

8-Trăng lưỡi liềm cuối tháng (Trăng tàn, trăng xế)

9-Trăng tối (Không trăng)

Domin Võ

Dành ra 12 tiếng/ngày cho công việc tẻ nhạt ở công tỷ, chỉ khi viết bài cho Mingeek, anh ấy mới thật sự là chính mình. Anh muốn cho mọi người thấy rằng, khoa học không nhàm chán như trong SGK đâu!

Related Articles

Back to top button